Δημιουργία και αφήγηση ιστοριών

Σύμφωνα με την Ηρώ Μυλωνάκου – Κεκέ (2013) η δημιουργία και η αφήγηση ιστοριών είναι ένα διαχρονικά σημαντικό εκπαιδευτικό “εργαλείο”. Τις συναντάμε σε όλους τους πολιτισμούς και σε διάφορους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας (τέχνη, θρησκεία, εκπαίδευση, κ.ά.) με πολλές μορφές και παραλλαγές.
Έτσι και ο κοινωνικός παιδαγωγός μπορεί να τις χρησιμοποιήσει για να καταπολεμήσει στερεότυπα, προκαταλήψεις, διακρίσεις και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για κοινωνική βελτίωση και αλλαγή.
Μάλιστα, το 2010 η Lee Anne Bell, τονίζοντας τη χρησιμότητα της αφήγησης ιστοριών ως προς την εξάλειψη των φυλετικών διακρίσεων, πρότεινε την εξής κατηγοριοποίηση:
1) Ιστορίες “αποθέματος”: είναι αυτές που διαχρονικά παρουσιάζουν κοινωνικά στερεότυπα.
2) Κρυφές ιστορίες: πρόκειται για την παρουσίαση φαινομενικά “τέλειων” καταστάσεων, που όμως μπορούν να εγείρουν τον προβληματισμό και την αμφισβήτηση.
3) Ιστορίες αντίστασης: οι ιστορίες που προσπαθούν να προβληματίσουν και να εμπνεύσουν, στοχεύοντας στην κοινωνική δικαιοσύνη και την αλλαγή μέσω της ευαισθητοποίησης και της κινητοποίησης των ανθρώπων.
4) Αναδυόμενες / τροποποιούμενες ιστορίες: είναι καινούριες ιστορίες, που μπορούν να “αναδυθούν” μέσα από τις ιστορίες αντίστασης και τις κρυφές ιστορίες και παρουσιάζουν νέες προοπτικές για τις ανθρώπινες κοινότητες, μακριά από διακρίσεις.
Επιπλέον, αποτελεσματική τεχνική για τον κοινωνικό παιδαγωγό θεωρείται και η “ιστορία εφαλτήριο”, την οποία εμπνεύστηκε αρχικά ο Stephen Denning το 2011 στοχεύοντας στην αλλαγή και την ορθή διαχείριση της γνώσης σε επιχειρήσεις και οργανισμούς. Η ιστορία εφαλτήριο χαρακτηρίζεται από το ασυνήθιστο και το παράδοξο και τοποθετεί τον αφηγητή σε μια δυσχερή θέση, από την οποία φαίνεται να μην μπορεί να ξεφύγει. Όταν η τεχνική επιτυγχάνει, οδηγεί τους εκπαιδευόμενους σε μια διαφορετική θέαση των πραγμάτων και στη διάθεση για αλλαγή.
Μπορείτε να δείτε παραδείγματα τέτοιων ιστοριών εδώ.

Βιβλιογραφία:
Ηρώ Μυλωνάκου – Κεκέ, “Κοινωνική Παιδαγωγική: Θεωρητικές, Επιστημολογικές και  Μεθοδολογικές Διαστάσεις”. Εκδόσεις Διάδραση.




Το “Διαμάντι” της Κοινωνικής Παιδαγωγικής

Το “Διαμάντι” της Κοινωνικής Παιδαγωγικής (Πηγή: ThemPra)


Κατά τους Eichsteller & Holthoff (2012) το διαμάντι συμβολίζει μια από τις πιο θεμελιώδεις αρχές της κοινωνικής παιδαγωγικής. Όλοι οι άνθρωποι είμαστε “διαμάντια” και έχουμε το δικαίωμα να μας δίνεται η δυνατότητα να “λάμπουμε”. Εδώ ακριβώς έρχεται να παρέμβει η Κοινωνική Παιδαγωγική και να συμβάλει στην πράξη, θέτοντας για τον κάθε άνθρωπο τέσσερις βασικούς στόχους που συνδέονται στενά μεταξύ τους:
1) την ευημερία και την ευτυχία του
2) την ολιστική μάθηση
3) την παιδαγωγική σχέση
4) την ενδυνάμωσή του.
Χρησιμοποιώντας την έρευνα, αλλά και θεωρίες και έννοιες από άλλες επιστήμες, το πεδίο της Κοινωνικής Παιδαγωγικής εξασφαλίζει μια ολιστική προοπτική προς την κατεύθυνση της υλοποίησης αυτών των στόχων, που είναι περισσότερο δυναμική και δημιουργική παρά μηχανιστική και αυτοματοποιημένη.
Και μας υπενθυμίζει πως, πάνω απ’ όλα, τα παραπάνω είναι θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, για τα οποία είναι απαραίτητο όλοι να εργαζόμαστε συνεχώς, αν θέλουμε να είμαστε βέβαιοι ότι δεν παραβιάζονται ή παραμελούνται για κανέναν άνθρωπο.

Πηγή: ThemPra

Σπουδές στην Κοινωνική Παιδαγωγική σε Ελλάδα – Κύπρο

Γεια σε όλες και όλους!
Έκανα μια μικρή έρευνα σχετικά με τις σπουδές στο πεδίο της Κοινωνικής Παιδαγωγικής στην Ελλάδα και την Κύπρο και βρήκα αυτά:

ΕΚΠΑ – Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης:
– Αναμορφωμένο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακής Εκπαίδευσης: Κατεύθυνση “ Κοινωνικές Νευροεπιστήμες, Κοινωνική Παιδαγωγική και Εκπαίδευση”. Για περισσότερες πληροφορίες δείτε εδώ.
– Προπτυχιακές σπουδές: Μάθημα “Κοινωνική Παιδαγωγική: Θεωρία και Πράξη”.

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας – Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης:
Προπτυχιακές σπουδές: Μάθημα “Κοινωνική παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες”.
Για περισσότερες πληροφορίες δείτε εδώ.

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας – Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Φλώρινας:
Προπτυχιακές σπουδές: Μάθημα “Κοινωνικοπαιδαγωγικές προσεγγίσεις στο δημοτικό σχολείο“.

Πανεπιστήμιο Κύπρου – Τμήμα Ψυχολογίας:
Πρόγραμμα επιπέδου master “Σχολική Συμβουλευτική και Καθοδήγηση”:
Μάθημα επιλογής: “Κοινωνική Παιδαγωγική
Για περισσότερες πληροφορίες δείτε εδώ.

ΙΠΟΔΕ (Ινστιτούτο Πολιτισμού, Δημοκρατίας και Εκπαίδευσης):
Σεμινάριο με τίτλο “Κοινωνική Παιδαγωγική” με τις εξής επιλογές:
– 200 ώρες (εξάμηνο)
– 300 ώρες (οκτάμηνο)
– 400 ώρες (ετήσιο)
Για περισσότερες πληροφορίες δείτε εδώ.

Αν γνωρίζετε κι άλλους φορείς, αφήστε το σχόλιό σας!

Ένα τολμηρό πείραμα ενάντια στον ρατσισμό

Το 1970 η Jane Elliott, δασκάλα της γ’ δημοτικού σε μια αγροτική περιοχή στην Iowa των ΗΠΑ, αποφάσισε να κάνει ένα τολμηρό κοινωνικό πείραμα, που συζητείται ακόμη και σήμερα, με κάποιους να το χαρακτηρίζουν “επικίνδυνο” και “ακραίο”.
Προβληματισμένη από το κύμα ρατσιστικού μίσους που ακολούθησε τη δολοφονία του Martin Luther King και από το γεγονός ότι στο χωριό που εργαζόταν δεν υπήρχε ούτε ένας έγχρωμος, ήθελε να υποδείξει στους μαθητές της, με απόλυτα βιωματικό τρόπο, την ανοησία του ρατσισμού και των διακρίσεων.
Η Elliott μπήκε μια μέρα στην τάξη και άρχισε να υποστηρίζει ότι όσοι είχαν γαλανά μάτια ήταν ανώτεροι από εκείνους με καστανά. Χρησιμοποίησε διάφορα “επιχειρήματα” για να γίνει πειστική και χώρισε την τάξη σε “γαλανομάτηδες”, που ήταν ευφυέστεροι και μπορούσαν να δίνουν διαταγές, και σε “καστανομάτηδες”, που ήταν κατώτεροι και έπρεπε να υπακούν. Οι τελευταίοι, μάλιστα, έπρεπε να φορούν έναν διακριτικό γιακά για να ξεχωρίζουν.
Επιπλέον, οι γαλανομάτηδες θα απολάμβαναν και άλλα προνόμια, όπως την εύνοια της δασκάλας, μεγαλύτερο διάλειμμα, προτεραιότητα στην καφετέρια. Αντίθετα, οι καστανομάτηδες απαγορευόταν να παίζουν με τους “ανωτέρους” και να χρησιμοποιούν τα παιχνίδια της παιδικής χαράς την ώρα του διαλείμματος.
Τι ακολούθησε; Οι γαλανομάτηδες έγιναν αυταρχικοί, καταπιεστικοί και αλαζόνες, ενώ οι καστανομάτηδες ένιωθαν απαίσια, αυτοχαρακτηρίζονταν «αξιολύπητοι» και «βλάκες», με τις επιδόσεις τους να πέφτουν στο κατακόρυφο. Η δασκάλα παρατήρησε ότι “παιδιά που συνεργάζονταν θαυμάσια και συμπαθούσαν το ένα το άλλο, μετατράπηκαν σε μοχθηρά, βίαια και ρατσιστικά άτομα”.
Μετά από λίγες μέρες, ωστόσο, η δασκάλα επανήλθε λέγοντας ότι είχε κάνει λάθος! Τελικά, οι καστανομάτηδες ήταν οι ανώτεροι και οι ρόλοι έπρεπε να αντιστραφούν. Οι γαλανομάτηδες φόρεσαν τους γιακάδες και ένιωσαν στο “πετσί” τους την κατάφωρη αδικία και όλα τα άσχημα συναισθήματα που βίωναν οι “κατώτεροι” συμμαθητές τους τις προηγούμενες μέρες.
Στο τέλος του πειράματος, η Elliott ξεκίνησε μια συζήτηση για το αν είναι σωστό να κρίνουμε κάποιον από το διαφορετικό χρώμα δέρματος ή ματιών ή από οτιδήποτε είναι διαφορετικό από εμάς. Τα παιδιά συμφώνησαν ομόφωνα πως δεν πρέπει να γίνεται αυτό και πέταξαν τους γιακάδες στο καλάθι των αχρήστων.
Τα διδάγματα, μετά από αυτό, ήταν πλέον αυτονόητα για τους μικρούς μαθητές…

Δείτε την ταινία:

Πηγές:
1)
https://antikleidi.com/2013/08/01/jane-elliot/
2)
http://www.enallaktikos.gr/ar7603el_mia-sxoliki-taksi-dixazetai-kastanoi-i-galanomatides-ena-peirama-gia-to-ratsismo-vinteo.html

Τι είναι η Κοινωνική Παιδαγωγική

Ο όρος “Κοινωνική Παιδαγωγική” δεν είναι καινούριος, όπως -ίσως- κάποιοι εκπαιδευτικοί νομίζουν. Σε μερικά χρόνια θα συμπληρώσει δύο αιώνες ζωής, μετά από την πρώτη αναφορά του από τον Karl Mager το 1844 στο γερμανικό περιοδικό “Pedagogische Revue”. Ωστόσο, υποστηρίζεται ότι το θεωρητικό της υπόβαθρο το είχε ήδη θέσει ο Πλάτωνας στην “Πολιτεία” του, ενώ υπάρχει μεγάλη αντιστοιχία ανάμεσα στην Κοινωνική Παιδαγωγική και την αριστοτελική “φρόνηση”.
Ένας από τους σημαντικούς εκπροσώπους του επιστημονικού αυτού πεδίου, ο γερμανός φιλόσοφος και παιδαγωγός P. Natorp, όρισε την Κοινωνική Παιδαγωγική ως μια θεωρία εκπαίδευσης της ανθρώπινης βούλησης που στηρίζεται στην κοινωνική ζωή, ενώ οι γερμανοί Νεοκριτικιστές έθεσαν τις σχέσεις μεταξύ ζωής και κοινωνίας ως το βασικό αντικείμενο της έρευνάς της.
H θεμελίωση της Κοινωνικής Παιδαγωγικής στη Γερμανία απεικονίζει τα τεράστια κοινωνικο-οικονομικά προβλήματα που βίωνε η χώρα αυτή -αλλά και γενικότερα η Ευρώπη- τον 19ο αιώνα λόγω της βιομηχανικής επανάστασης, τα οποία γέννησαν την ανάγκη για αντίδραση και “αντίσταση” από μέρους της κοινωνίας, και ιδιαίτερα από τα κατώτερα και πιο αδικημένα στρώματα, ώστε να πραγματοποιηθούν κοινωνικές αλλαγές. Έτσι, λοιπόν, δόθηκε περισσότερη έμφαση στην κοινωνική και πολιτική λειτουργία της εκπαίδευσης και αναγνωρίστηκε η δύναμή της να επηρεάζει καταλυτικά τα κοινωνικο-πολιτικά φαινόμενα.
Σήμερα, η Κοινωνική Παιδαγωγική είναι ένα διαδεδομένο επιστημονικό πεδίο και κινείται πλέον σε ένα πολύ ευρύτερο γεωγραφικό πλαίσιο, εξακολουθώντας να “παλεύει” με τη φτώχεια, τον αποκλεισμό και την περιθωριοποίηση ατόμων και ομάδων, την κοινωνική αδικία, την παιδική εκμετάλλευση και κακοποίηση, προβλήματα διαχρονικά και δυσεπίλυτα σε όλες σχεδόν τις κοινωνίες. Καλείται να διαδραματίσει προληπτικό και παρεμβατικό ρόλο στα πλέον “σύγχρονα” και φλέγοντα κοινωνικο-παιδαγωγικά προβλήματα, όπως την ενδοσχολική βία (bullying), τη σχολική διαρροή, τον ρατσισμό και την ξενοφοβία, τα ψυχοκοινωνικά ζητήματα στο οικογενειακό πλαίσιο, κ.ά.
Μέσω της ευημερίας και της μάθησης στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη και ολοκλήρωση κάθε ατόμου εντός του κοινωνικού του πλαισίου, θεωρώντας ως δεδομένο ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν από τη φύση τους το δυναμικό ώστε να είναι πολύτιμα και υπεύθυνα μέλη της κοινωνίας, αρκεί η ίδια η κοινωνία να φροντίζει να τους συμπεριλαμβάνει και να μην τους αποκλείει. Γι’ αυτό και οι κοινωνικοί παιδαγωγοί ασχολούνται με ένα ευρύτατο ηλικιακό φάσμα, από τα πρώτα χρόνια της ζωής μέχρι και την τρίτη ηλικία, εφαρμόζοντας παιδαγωγικές αρχές στο πλαίσιο της δια βίου μάθησης, με προτεραιότητα την ενεργό συμμετοχή των εμπλεκομένων.
Με ισχυρά όπλα τη διεπιστημονικότητα, τη συνεχή αλληλεπίδραση μεταξύ θεωρίας – πράξης και τον κριτικό αναστοχασμό, η Κοινωνική Παιδαγωγική κατορθώνει να διαφέρει από άλλες επιστήμες του είδους της και να είναι πιο αποτελεσματική, καθώς οι βασικές της αρχές και προτεραιότητες την τροφοδοτούν συνεχώς σε επιστημολογικό και μεθοδολογικό επίπεδο, αλλά και το αντίστροφο.
Ταυτόχρονα, αποτελεί έναν “άγρυπνο” παρατηρητή του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν οι κατά τόπους κοινωνίες, μέσα από τις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες και παραδόσεις τους, όσον αφορά την ανατροφή και τη διαπαιδαγώγηση των μελών τους, αλλά και την υποστήριξη των μειονεκτούντων ή περιθωριοποιημένων ατόμων. Έτσι, εξηγείται και η ποικιλία που εντοπίζεται στη δράση και την ανάπτυξή της σε διάφορες χώρες με την πάροδο του χρόνου.

Βιβλιογραφία:
1) Ηρώ Μυλωνάκου – Κεκέ, “Κοινωνική Παιδαγωγική: Θεωρητικές, Επιστημολογικές και  Μεθοδολογικές Διαστάσεις”. Εκδόσεις Διάδραση.
2) Σάκης Παπαδημητρίου, “Η Κοινωνική Παιδαγωγική – Θεμέλιο”.
3) ThemPra Social Pedagogy, “Social Pedagogy”

International Journal of Social Pedagogy

Το International Journal of Social Pedagogy (IJSP) είναι ένα επιστημονικό περιοδικό ανοικτής πρόσβασης, το οποίο εκδίδεται από το University of London (UCL) με την υποστήριξη του κοινωνικοπαιδαγωγικού οργανισμού ThemPra.
Δημοσιεύει άρθρα σχετικά με την κοινωνική παιδαγωγική, περιλαμβάνοντας όλες τις ευρύτερες παραμέτρους που την αφορούν (κοινωνικές, φιλοσοφικές, παιδαγωγικές και εκπαιδευτικές), στο πλαίσιο της συνεχώς αναπτυσσόμενης και εξελισσόμενης διεπιστημονικότητάς της.
Αναγνωρίζοντας τη σημασία του ισχυρού δεσμού μεταξύ θεωρίας και πράξης, το περιοδικό επιδιώκει να λειτουργεί ως μια πλατφόρμα διαλόγου, στην οποία είναι ιδιαίτερα ευπρόσδεκτα άρθρα που αντικατοπτρίζουν καινοτόμες κοινωνικοπαιδαγωγικές προοπτικές.
Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για το περιοδικό και να έχετε πλήρη πρόσβαση στα άρθρα του εδώ.

Πηγή: https://www.uclpress.co.uk/pages/international-journal-of-social-pedagogy

“Το Καναρινί Ποδήλατο” – Μια συστημική προσέγγιση


Στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού προγράμματος που παρακολουθώ, τον περασμένο Μάιο και στο μάθημα “Κοινωνική Παιδαγωγική”, με εισηγήτρια την κ. Ηρώ Μυλωνάκου – Κεκέ, συζητήσαμε για τη Συστημική Επιστήμη και την άμεση σχέση της με την Κοινωνική Παιδαγωγική.
Παρακολουθήσαμε στη συνέχεια ένα μεγάλο μέρος της ταινίας «Το Καναρινί Ποδήλατο», την οποία δεν είχε τύχει να δω ποτέ (αν κι εσείς δεν την έχετε δει, πατήστε εδώ).
Ομολογώ ότι με συγκίνησε και με προβλημάτισε αρκετά ως εκπαιδευτικό η ιστορία του μικρού Λευτέρη και του δασκάλου του, η οποία, παρεμπιπτόντως, είναι πραγματική.
Στην εικόνα που βλέπετε παραπάνω είναι ο “συστημικός” χάρτης που έφτιαξα για τον Λευτέρη, ως εβδομαδιαία εργασία για το συγκεκριμένο μάθημα.
Ελπίζω να σας αρέσει!

Υ.Γ: Όποιος/α έχει κάτι παρόμοιο, ας το μοιραστεί μαζί μας!