Ένα τολμηρό πείραμα ενάντια στον ρατσισμό

Το 1970 η Jane Elliott, δασκάλα της γ’ δημοτικού σε μια αγροτική περιοχή στην Iowa των ΗΠΑ, αποφάσισε να κάνει ένα τολμηρό κοινωνικό πείραμα, που συζητείται ακόμη και σήμερα, με κάποιους να το χαρακτηρίζουν «επικίνδυνο» και «ακραίο».

Προβληματισμένη από το κύμα ρατσιστικού μίσους που ακολούθησε τη δολοφονία του Martin Luther King και από το γεγονός ότι στο χωριό που εργαζόταν δεν υπήρχε ούτε ένας έγχρωμος, ήθελε να υποδείξει στους μαθητές της, με απόλυτα βιωματικό τρόπο, την ανοησία του ρατσισμού και των διακρίσεων.

Η Elliott μπήκε μια μέρα στην τάξη και άρχισε να υποστηρίζει ότι όσοι είχαν γαλανά μάτια ήταν ανώτεροι από εκείνους με καστανά. Χρησιμοποίησε διάφορα «επιχειρήματα» για να γίνει πειστική και χώρισε την τάξη σε «γαλανομάτηδες», που ήταν ευφυέστεροι και μπορούσαν να δίνουν διαταγές, και σε «καστανομάτηδες», που ήταν κατώτεροι και έπρεπε να υπακούν. Οι τελευταίοι, μάλιστα, έπρεπε να φορούν έναν διακριτικό γιακά για να ξεχωρίζουν.

Επιπλέον, οι γαλανομάτηδες θα απολάμβαναν και άλλα προνόμια, όπως την εύνοια της δασκάλας, μεγαλύτερο διάλειμμα, προτεραιότητα στην καφετέρια. Αντίθετα, οι καστανομάτηδες απαγορευόταν να παίζουν με τους «ανωτέρους» και να χρησιμοποιούν τα παιχνίδια της παιδικής χαράς την ώρα του διαλείμματος.

Τι ακολούθησε; Οι γαλανομάτηδες έγιναν αυταρχικοί, καταπιεστικοί και αλαζόνες, ενώ οι καστανομάτηδες ένιωθαν απαίσια, αυτοχαρακτηρίζονταν «αξιολύπητοι» και «βλάκες», με τις επιδόσεις τους να πέφτουν στο κατακόρυφο. Η δασκάλα παρατήρησε ότι «παιδιά που συνεργάζονταν θαυμάσια και συμπαθούσαν το ένα το άλλο, μετατράπηκαν σε μοχθηρά, βίαια και ρατσιστικά άτομα».

Μετά από λίγες μέρες, ωστόσο, η δασκάλα επανήλθε λέγοντας ότι είχε κάνει λάθος! Τελικά, οι καστανομάτηδες ήταν οι ανώτεροι και οι ρόλοι έπρεπε να αντιστραφούν. Οι γαλανομάτηδες φόρεσαν τους γιακάδες και ένιωσαν στο «πετσί» τους την κατάφωρη αδικία και όλα τα άσχημα συναισθήματα που βίωναν οι «κατώτεροι» συμμαθητές τους τις προηγούμενες μέρες.

Στο τέλος του πειράματος, η Elliott ξεκίνησε μια συζήτηση για το αν είναι σωστό να κρίνουμε κάποιον από το διαφορετικό χρώμα δέρματος ή ματιών ή από οτιδήποτε είναι διαφορετικό από εμάς. Τα παιδιά συμφώνησαν ομόφωνα πως δεν πρέπει να γίνεται αυτό και πέταξαν τους γιακάδες στο καλάθι των αχρήστων.

Τα διδάγματα, μετά από αυτό, ήταν πλέον αυτονόητα για τους μικρούς μαθητές…

Δείτε την ταινία:

Πηγές:
1)
https://antikleidi.com/2013/08/01/jane-elliot/
2)
http://www.enallaktikos.gr/ar7603el_mia-sxoliki-taksi-dixazetai-kastanoi-i-galanomatides-ena-peirama-gia-to-ratsismo-vinteo.html